ضمن عرض سلام و خسته نباشید برای دوستان و کاربران محترم سایت اشتراک لینک قازان:
قبل از همه ، از طولانی شدن ارسال لینک کارگاه از دوستان پوزش می خواهیم علت تأخیر در ارسال لینکها علاوه بر مشغله روزمره ، متأسفانه کمبود در ارسال کامنتها و درنهایت مشکلاتی که برای جمع بندی بوجود می آید ، می باشد .
امیدواریم دوستان علاقه مند برای هر چه بیشتر سودمند شدن لینکهای کارگاه آموزشی از ارسال کامنت و ساخت جملات ساده هیچگاه مأیوس نگردیده و ادامه این روند را در رشد و پیشرفت نوشتن و خواندن به زبان تورکی آزربایجانی خود بی تأثیر ندانند .
پیرو همین مسئله چون در کارگاه آموزشی شماره 4 تعداد کامنتها به حد اشباع و مطلوب نرسید به همین دلیل نتیجه کارگاه شماره 4 به همراه کارگاه شماره 5 ارسال خواهد شد دوستان علاقه مند می توانند برای کامنت گذاری در کارگاه قبلی از طریق عضویت در گروه کارگاه آموزشی مطالب را در سایت قازان پیگیری نمایند .
با آرزوی موفقیت برای دوستان در ادامه مباحث مربوط به حروف و صداها در زبان تورکی آزربایجانی مطالب مفید دیگری را نیز برای استفاده دوستان ارائه می دهیم :
ترتیبی بودن و یا قانون هماهنگی ترتیب آمدن صدادارها پشت سرهم
واژه های اصیل تورکی ، درهنگام ساخته شدن صدادارها با ترتیب معینی شکل می گیرند .
به این ترتیب ، پشت سرهم آمدن و یا قانون هماهنگی ترتیب آمدن صدادارها پشت سرهم گفته می شود .
گفتنی ، اگر در زبان تورکی در واژه صدادار اولی را تشخیص بدهیم ، با کمک قانون هماهنگی اصوات ، در هجاهای بعدی صدادارهایی که خواهند آمد را می توانیم تعیین کنیم .
مثال :
- getdikcә
- dondurma
- tökülmәk
هجا
واژه ها بخش – بخش گفته می شود و هر بخش یک هجا و در هر هجا یک حرف صدادار وجود دارد :
- تک هجائی : at, göz
- دو هجائی : ana, qoçaq
- سه هجائی : qardaşlıq, dumanlıq
- چهار هجائی : yazıçılıq, Azәrbaycan
- پنج هجائی : Azәrbaycanlı, yaşıllaşdırmaq
اگر واژه های اصیل زبان تورکی آزربایجانی را در نظر بگیریم ، پنج نوع هجا مشاهده می کنیم :
1- هجا کاملاً آشکار : در اول واژه و فقط از یک صدادار عبارت می باشد :
مثال :
a + na , a + çıq
2- هجا آشکار : عبارت از یک بی صدا با صدادار می باشد و در هر کجای واژه می تواند بیاید :
مثال :
ba + ba, bi+ bi
3- هجا مستور : هجا تشکیل شده از یک صدادار به همراه یک بی صدا .
مثال :
at, üç
4- هجا کاملاً مستور : این هجا عبارت از یک صدادار که مابین دو بی صدا قرار گرفته می باشد .
مثال :
bal, gül
5- هجا کاملاً مستور نوع دوم : این هجا عبارت از سه بی صدا که بعد از بی صدای اول صداردار قرار گرفته می باشد و دو بی صدای بعدی حتماً یکی شان بی صدای ضخیم می باشد :
مثال :
sәrt, qurd
آخرین حرف واژه ها
در زبان تورکی آزربایجانی واژه ها به همان صورتی که شنیده می شوند ، نوشته می شود :
1- واژه هایی که حروف آخرشان به q یا ğ و یا x ختم شوند اگر تک هجائی باشند : به صورت ğ یا x و اگر دو و یا چند هجائی باشند به صورت q نوشته می شوند .
مثال :
çox,yağ, bax, zığ, uşaq, qaçmaq
2- مصدر صدادارهای ضخیم به q و مصدر صدادارهای ملایم بهk ختم می شود .
مثال :
yazmaq, olmaq, yemәk, sönmәk
3- در واژه هایی که در آخر شان حرف q دارند ، اگر مابین دو حرف صدادار قراربگیرد به حرف ğ تبدیل می شود .
مثال :
uşaq + ı ==== uşağı
4- در واژه های دو و یا چند هجائی حرف t در انتها ، اگر به نحوی مابین دو حرف صدادار نزدیک بهم یا پهلوی هم قرار بگیرد به حرف d تبدیل می شود .
مثال :
qaçırt + ır ====qaçırdır , unut + ur====unudur
5- در آخرواژه ها حرف k ، اگر مابین دو حرف صدادار قرار بگیرد به حرف g و یا حرف y تبدیل می شود .
مثال :
Çörәk + i====çörәyi (çörәgi),əmәk + i====әmәyi (әmәgi)
واژه و ساختار شکل گیری اش
در زبان تورکی آزربایجانی ساختار تشکیل واژه ها به سه شکل می باشد :
واژه های ساده :
همیشه ثابت باقی می مانند ، به تنهایی مفهوم دارند ، یک حرف از آنها بیافتد معنا و مفهوم واژه از بین می رود .
مثال :
ana, bacı, divar
واژه های مصنوع :
از یک واژه بعلاوه ادات سازنده واژه تشکیل می شود .
مثال :
at+ lı ====atlı , vәtәn + daş ====vәtәndaş
واژه های مرکب :
از دو و یا چند واژه ساده تشکیل می شود .
مثال :
əl + üz + yuyan ==== əlüzyuyan
istiot ==== isti + ot
به قسمتی از واژه که تغییر ناپذیر و معنای مستقل دارد ، ریشه می گویند .
به قسمتی تغییر پذیر واژه که معنای مستقلی ندارد ، شکل دهنده و یا ادات گفته می شود .
